Từ tháng 5/2026, nhiều chính sách mới quan trọng của Chính phủ bắt đầu có hiệu lực, liên quan đến lĩnh vực quản lý hành chính, bảo hiểm xã hội, điện lực, môi trường, giáo dục, hôn nhân gia đình và phòng, chống tác hại thuốc lá. Các quy định mới góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước, bảo đảm quyền lợi của người dân, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng.
Theo đó, từ ngày 1/5/2026, Nghị định số 75/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về quản lý, sử dụng kinh phí quản lý hành chính chính thức có hiệu lực. Nghị định gồm 3 chương, 15 điều, quy định cụ thể về cơ chế giao quyền tự chủ cho các cơ quan nhà nước trong quản lý, sử dụng kinh phí hành chính. Nguồn kinh phí thực hiện tự chủ bao gồm ngân sách nhà nước cấp theo quy định và các nguồn thu hợp pháp khác. Việc triển khai cơ chế tự chủ được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, tăng tính chủ động và trách nhiệm của các cơ quan hành chính nhà nước.
Cũng từ ngày 1/5/2026, Nghị định số 76/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới bắt đầu được áp dụng. Theo đó, hành vi cản trở hoặc không cho thành viên trong gia đình tham gia các hoạt động tạo thu nhập vì lý do giới tính; đối xử bất bình đẳng giữa các thành viên trong gia đình vì lý do giới tính sẽ bị phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng. Quy định nhằm tăng cường bảo vệ quyền bình đẳng giới và xây dựng môi trường gia đình văn minh, tiến bộ.
Từ ngày 10/5/2026, Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung có hiệu lực. Đây là chính sách mang tính khuyến khích, tạo thêm kênh bảo đảm an sinh cho người lao động ngoài chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đối tượng tham gia gồm người sử dụng lao động và người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Việc tham gia hoàn toàn trên cơ sở tự nguyện và không được coi là điều kiện để tuyển dụng, ký kết hay gia hạn hợp đồng lao động. Mức đóng do các bên tự thỏa thuận phù hợp với điều kiện thực tế.
Đáng chú ý, từ ngày 15/5/2026, dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời sẽ được tích hợp trên ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID theo quy định tại Nghị định số 88/2026/NĐ-CP. Sau khi được cập nhật và lưu trữ hợp lệ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo, người dân có thể khai thác thông tin học tập của bản thân trên ứng dụng VNeID để sử dụng thay cho nhiều loại giấy tờ truyền thống. Đây là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số lĩnh vực giáo dục, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người dân.
Cùng thời điểm này, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cũng chính thức được áp dụng. Theo quy định, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng; hành vi chứa chấp người khác sử dụng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng. Quy định mới thể hiện quyết tâm của cơ quan chức năng trong việc tăng cường bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là đối với thanh thiếu niên.
Ngày 18/5/2026, Nghị định số 109/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình bắt đầu có hiệu lực. Theo đó, nhiều hành vi vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng sẽ bị xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng như: đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác; kết hôn với người đã có gia đình; cản trở kết hôn, ly hôn hoặc yêu sách của cải trong hôn nhân… Quy định nhằm tăng cường giữ gìn đạo đức xã hội, bảo vệ hạnh phúc gia đình và thực hiện nghiêm pháp luật về hôn nhân gia đình.
Từ ngày 25/5/2026, Nghị định số 133/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực có hiệu lực thi hành. Nghị định quy định nhiều mức xử phạt mới đối với các hành vi vi phạm trong sử dụng điện. Đáng chú ý, trường hợp chủ nhà trọ thu tiền điện của người thuê cao hơn giá quy định có thể bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng. Ngoài ra, các hành vi như tự ý sửa chữa công trình điện, kê khai sai số người sử dụng điện hoặc trộm cắp điện cũng bị xử phạt nghiêm khắc với nhiều mức phạt khác nhau.
Cũng từ ngày 25/5/2026, Nghị định số 110/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu chính thức có hiệu lực. Theo quy định, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu phải thực hiện nghĩa vụ tái chế sản phẩm, bao bì theo tỷ lệ và quy cách bắt buộc khi đưa sản phẩm ra thị trường Việt Nam. Chính sách mới được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường của doanh nghiệp và giảm thiểu lượng chất thải phát sinh.
Việc triển khai đồng bộ các chính sách mới từ tháng 5/2026 sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Người dân cần chủ động tìm hiểu, cập nhật các quy định mới để thực hiện đúng quy định của pháp luật.
