Với việc ban hành Luật số 134/2025/QH15, Việt Nam chính thức thiết lập hành lang pháp lý nhằm quản lý, thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo (AI), bảo đảm an toàn, an ninh và lấy con người làm trung tâm.
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 quy định chi tiết về các hoạt động nghiên cứu, phát triển, cung cấp, triển khai và sử dụng hệ thống AI tại Việt Nam. Luật áp dụng cho cả tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia vào hoạt động AI trên lãnh thổ Việt Nam.
Nguyên tắc xuyên suốt của Luật là "Lấy con người làm trung tâm". Theo đó, trí tuệ nhân tạo phải phục vụ con người, không được thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người. Mọi quyết định và hành vi của hệ thống AI đều phải đảm bảo sự kiểm soát, can thiệp của con người cùng các tiêu chuẩn về công bằng, minh bạch và đạo đức văn hóa Việt Nam.
Đây là điểm mới quan trọng trong quản lý nhà nước, hệ thống AI được phân làm 03 mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp quản lý tương xứng: Mức rủi ro cao: Các hệ thống có khả năng gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền lợi hợp pháp hoặc an ninh quốc gia. Những hệ thống này phải được đánh giá sự phù hợp trước khi đưa vào sử dụng và chịu sự kiểm tra định kỳ; Mức rủi ro trung bình: Các hệ thống có khả năng gây nhầm lẫn hoặc thao túng người dùng. Nhà cung cấp phải đảm bảo tính minh bạch và gắn nhãn nội dung do AI tạo ra; Mức rủi ro thấp: Các hệ thống còn lại, được khuyến khích công khai thông tin minh bạch nhưng không áp dụng các nghĩa vụ pháp lý khắt khe.
Luật khẳng định AI là động lực quan trọng cho tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Nhà nước ưu tiên đầu tư và huy động nguồn lực xã hội cho Hạ tầng trí tuệ nhân tạo quốc gia như xây dựng hệ sinh thái thống nhất bao gồm năng lực tính toán, dữ liệu dùng chung và các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt; Cơ sở dữ liệu quốc gia về AI như được vận hành tại Trung tâm dữ liệu quốc gia theo nguyên tắc mở, an toàn và có kiểm soát phục vụ huấn luyện, phát triển ứng dụng; Cổng thông tin điện tử một cửa về AI như nền tảng số tiếp nhận đăng ký thử nghiệm, báo cáo sự cố và công khai thông tin hệ thống AI.
Để bảo vệ quyền lợi tổ chức, cá nhân, Luật quy định nghiêm cấm các hành vi như sử dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức hoặc hành vi con người gây tổn hại nghiêm trọng; Lợi dụng điểm yếu của nhóm người dễ bị tổn thương (trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật...) để gây hại; Tạo ra, phổ biến nội dung giả mạo gây nguy hại đến an ninh quốc gia, trật tự xã hội; Thu thập, xử lý dữ liệu trái pháp luật để huấn luyện hệ thống AI.
Luật yêu cầu các nội dung âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra phải được đánh dấu định dạng máy đọc hoặc gắn nhãn dễ nhận biết để tránh gây nhầm lẫn cho công chúng.
Trong trường hợp xảy ra sự cố nghiêm trọng, nhà phát triển và cung cấp phải khẩn trương áp dụng biện pháp kỹ thuật để khắc phục, tạm dừng hoặc thu hồi hệ thống, đồng thời báo cáo ngay cho cơ quan có thẩm quyền.
Việc ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 không chỉ tạo hành lang pháp lý an toàn mà còn khẳng định chủ quyền trí tuệ nhân tạo quốc gia, thúc đẩy Việt Nam chủ động hội nhập và tham gia định hình chuẩn mực AI toàn cầu.
Xem chi tiết Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 tại đây
